Kişilik Örüntüleri ve Kişilik Bozuklukları
Kişilik Örüntüleri ve Kişilik Bozuklukları
Kişilik, bireyin kendisini ve diğer insanları algılama, duygularını yaşama, ilişkiler kurma ve yaşam olaylarına tepki verme biçimlerinin görece süreklilik gösteren bütünüdür.
Her insanın kendine özgü kişilik özellikleri ve ilişkisel eğilimleri bulunur. Ancak bazı durumlarda bu özellikler katılaşabilir, farklı koşullara uyum sağlamayı güçleştirebilir ve kişinin ilişkilerinde veya günlük yaşamında tekrarlayan sorunlarla ilişkili hale gelebilir.
Kişilik bozuklukları, kişinin kendilik algısında, kişilerarası ilişkilerinde, duygusal düzenleme biçimlerinde ve davranış örüntülerinde belirgin ve süreklilik gösteren güçlüklerle karakterize edilebilir.
Borderline (sınırda), narsisistik ve şizotipal kişilik bozuklukları farklı klinik özelliklere sahiptir. Bununla birlikte kişilik özellikleriyle kişilik bozukluğu tanısı birbirinden ayrılmalıdır.
Kendilik Algısı ve İlişkisel Örüntüler
Psikodinamik yaklaşımda kişilik örüntüleri değerlendirilirken kişinin kendisini nasıl deneyimlediği, başkalarından neler beklediği, yakınlık ve ayrılığa nasıl tepki verdiği ve duygularını düzenleme biçimleri üzerinde durulur.
Örneğin bir kişi yakın ilişkilerinde yoğun terk edilme kaygısı yaşayabilirken başka biri kırılganlık duygularından uzaklaşmak için ilişkilerinde mesafe oluşturabilir. Benzer davranışlar farklı kişilerde farklı ruhsal işlevler taşıyabilir.
Kişilik örgütlenmesinin değerlendirilmesinde kimlik bütünlüğü, savunma düzenekleri, gerçekliği değerlendirme kapasitesi ve kişilerarası ilişkilerin niteliği önemli klinik boyutlardır.
Bu nedenle yalnızca belirli davranışlardan hareketle kişilik bozukluğu tanımlaması yapmak doğru değildir. Kapsamlı klinik değerlendirme, kişinin yaşadığı güçlükleri gelişimsel ve ilişkisel bağlamı içerisinde ele almayı gerektirir.
